Muniversitas4

Erreportajea: Euskera Plana

M.U.k ek euskara plana abiatu du hiru fakultateetan

Langileen arteko erabilera bultzatu nahi du, enpresei gutxieneko zerbitzuak euskaraz eskaini eta unibertsitatean euskararen kalitatea bermatu

Dena hasi zen 1998an. Orduña diagnostiko bat egin zen, zorrotza oso, zertan zen euskararen egoera Mondragon Unibertsitatean. Geroztik hainbat ekintza egin ziren fakultate bakoitzean, baina 2005eko urrian beste bultzada bat eman nahi izan zitzaion eta Unibertsitateko Zuzendaritza Batzordeak erabaki zuen beste diagnostiko bat eta ekintza plan zehatz bat egitea.

Diagnostikoa

Unibertsitatea harremanetan jarri zen Emun enpresarekin, horrek lan asko egiten baitu enpresak euskalduntzen. Erabaki zuten pertsona bat izendatzea lehen urratsak bideratzeko, eta Emungo bi langile ibili dira horretan: Iraia Elorza eta Itziar Urteaga.

Emunen gidaritzapean, lehen urrastzat Euskara batzordeak osa osatu ziren fakultateetan, eta lehenbizi aztertu zen zenbateraino erabiltzen den euskara unibertsitatean. Azaroan kale erabilera neurtu zen hiru fakultateetan eta, horrekin batera, galdetegi bat banatu zitzaien langile guztiei eta aztertu egin ziren fakultateetako seinaleak eta dokumentuak. Datuak interesgarriak izan ziren, oso. Ezagutzari dagokionez, langile gehienak euskaldunak dira, %78, eta erdizka dakitenak %14.

Gainera, hamar langiletik zazpi alfabetatuak dira. Irakaskuntzari dagokionez ere, nabarmen geratu zen unibertsitateak azken urteotan egin duen ahalegina, erantzuteko kanpotik datorkion eskaerari. “Gero eta gehiago dira gurean euskaraz ikasteko aukera eskatzen duten ikasleak —azaltzen du Idoia Peñakoba M.U.ko idazkari nagusiak—, eta horrek eramaten gaitu hainbat titulaziotan euskarazko lerroak bakarrik eskaintzera”.

Eta lau adibide ipini dizkigu:

  1. Irakasletzako titulazio guztiak, sei, euskaraz bakarrik eskaintzen dira.
  2. Ikusentzunezko lizentzia eta Psicopedagogía ere euskara hutsean ematen dira.
  3. Enpresa Zientzien lizentzian azken bi urteotan euskarazko lerroa bakarrik eskaini da, eta bertan ikasgai gehienak euskaraz dira.
  4. Eta Ingeniaritza teknikoetan ere, ikasleen %70 pasatxo euskarazko lerroan dabil. “Beraz —bukatzen du Idoiak— ikasleen artean hamarretik zazpi euskarazko taldeetan dabil”

Disenua

Datu guztiak ondo aztertuta, Euskara batzordeek hainbat ondorio atera zituzten. Bat izan zen lan handia egin dela kanpora begira, euskara esparru berrietara zabaltzeko, batez ere ikasleei begira, eta abiapuntua interesgarria dela, baina aurrera egin behar dela, badago-eta zer hobeturik, batik bat erabilerari dagokionez. Izan ere, neurtu zenean zenbateraino hitz egiten den euskaraz elkarrizketa informaletan, ikusi zen %52koa zela erabilera hori.

Diagnostikoak zedarritu zituen beste hiru alor, hobetu beharrekoak, hala nola barne kudeaketa, non euskararen erabilera %31koa baita, enpresekiko harremanak, oraindik ere neurrihandi batean gaztelaniaz, enpresek beraiek ez baitute eskatzen euskaraz egiterik eta euskararen kalitatea.

Ondorioak

  1. Lehen ondorioa izan zen planifikatu beharra zegoela, helburu zehatzak eta baliabideak jarrita, alegia, dedikazioak zehaztuta, tresnak ziurtatuta (hiztegiak, aholkularitza…) eta prestakuntza antolatuta.
  2. Bigarren ondorioa: zuzendaritzak lideratu behar zuela plan hori.
  3. Eta hirugarrena, bermatu behar zela euskararen kalitatea.

Beste ondorio bat izan zen plan bat asmatu behar zela, non euskarak elkarbizitza normalizatua izango zuen gaztelaniarekin eta ingelesarekin, eta hizkuntza politika bat eta helburu komunak formulatu fakultate guztiek lantzeko, esate baterako kontratazio irizpideak, prestakuntza plan bat pertsonen arabera, eta trakzio lan bat.

Lehen urratsak

Hortik aurrera, makineria lanean hasi zen. Euskara batzordeak sortzen ari dira plana diseinatzen laguntzeko, iritziak emateko eta zenbait lan aurreratzeko. Iragan maiatzean Itziar Urteaga bera lanean hasi zen egun erdiz Goi Eskola Politeknikoan eta bi orduz Enpresa Zientzien Fakultatean.

Maiatza ezkero, Emunek hainbat aurkezpen egin ditu zuzendaritza organoetan, Euskara batzordeek zenbait bilera egin dituzte eta 2006-2007 urteko gestio plana zehaztu dute. Hainbat ekintza zehaztuta daude eta fakultate bakoitzak garbi dauka bere helburua.

Epeak

Hasteko, hiru urteko plan bat egin da, eta moldatu gestio planetara. “Horrek esan nahi du —segitzen du Itziarrek—, jarraipena egingo zaiola lanari gai bakoitzak bere arduraduna baitu”, jakinda hortxe dagoela lanik handiena, alegia, helburuak ondo kudeatzen.

Hiru urte horietan bost ardatz landuko dira nagusiki: harremanak ikasleekin, gero eta ikasle gehiago datoz-eta euskaldunak; harremanak enpresekin, unibertsitateak gutxieneko zerbitzu batzuk eskaini nahi dielako euskaraz; euskararen kalitatea bermatzea; indartzea langileen atxikimendua euskararekin; eta barne kudeaketa progresiboki euskaraz izatea.

“Kostatuko zaigu —azpimarratzen du Idoia Peñakobak—, baina aurrera aterako dugu gai hau. Gogoan izan M.U.ren misioan txertatu genuela euskara”. Halaxe definitzen du, bai, Mondragón Unibertsitateak bere burua: “Euskalduna. Konprometitua Euskal Herriarekin eta bertako gizarte, hizkuntza, ekonomia eta teknologiarekin”. Langileen jarrera ere aldekoa da, oso: %98 bat datoz euskara planak euskarari ekarriko dion bultzadarekin.

Características del Plan para la Promoción del Euskera

El Plan para la Promoción del Euskera en Mondragón Unibertsitatea parte de un punto interesante: el 78% de sus trabajadores sabe perfectamente euskera, y el 14% lo sabe a medias. Además, el 70% está alfabetizado. 

Los próximos tres años se trabajarán cinco puntos principalmente: las relaciones con los alumnos; las relaciones con las empresas, a las que la universidad quiere proveer de ciertos servicios en euskera; la calidad del euskera; la progresiva euskaldunización de la gestión interior; y la identificación de los trabajadores con el euskera.

El plan propone soluciones específicas para cada facultad y se ha incluido en los planes de gestión de la universidad. Es un asunto clave para la misma, porque forma parte de sus señas de identidad. No en vano el euskera forma parte de la misión de M.U.

Euskara Plana maratoia da

itziar urtaga

Coordinadora del Plan de Euskera de M.U.

Fue en 1998 cuando se hizo un diagnóstico muy riguroso sobre el uso y el estado del euskera en Mondragón Unibertsitatea. Aquel estudio era una descripción de la situación lingüística de la Universidad y fue el punto de partida hacia una reflexión de las facultades para llevar a cabo acciones para el fomento del euskera.

Hoy, nuevamente se ha sentido la necesidad de volver a hacer ese diagnóstico, pero a diferencia de la vez anterior se ha hecho hincapié en diseñar un plan de intervención con objetivos de mejora y acciones concretas orientadas a su logro.

Emun ha tomado parte en el diseño de esos objetivos y lo más destacable ha sido la participación de los miembros de M.U. que se han reunido para discutir, evaluar y proponer medidas para mejorar en el uso y fomento del euskera. Hoy estamos en la fase de la implementación y el factor clave para el éxito del plan seguirá siendo también la implicación de las personas.

Los datos son buenos; durante los últimos años se han hecho grandes esfuerzos en varios ámbitos como las contrataciones y la utilización del euskera como lengua de servicio. Los aspectos a mejorar son básicamente dos: el uso del euskera en el plano interno, como lengua de trabajo, y la calidad del euskera.

Es más difícil incrementar el uso del euskera en las relaciones con las empresas, ya que no hay una demanda por parte de éstas. Pero hay que recordar que el punto de partida es bueno, ya que un porcentaje muy elevado de los trabajadores es euskaldún y con una actitud favorable a la potenciación del uso del euskera. En el caso de las empresas, se puede decir que muchas de ellas están inmersas en planes de euskera por lo cuál será fácil empezar a dar los primeros pasos.

En Emun planteamos los objetivos desde estos tres pilares:

  • conocimiento
  •  uso
  • motivación

De estos tres pilares el de la motivación es el que sostiene a los otros dos, el simple hecho de querer, desear algo es el que nos lleva a hacer o no las cosas. Nuestra labor consistirá básicamente en provocar un cambio en las costumbres lingüísticas del colectivo de M.U. y para ello la motivación junto con el compromiso serán factores determinantes para el cumplimiento de los objetivos previstos. Y desde estas líneas quiero aprovechar para decir a todos que este plan es un maratón, no una carrera de cien metros.

La motivación, clave

Un elemento clave en el plan de promoción del euskera es la motivación de los trabajadores para que utilicen el euskera en sus relaciones diarias, pues la mayoría de ellos sabe euskera.

Vover al indice